Publikacje nauczycieli

Agresja u dzieci w wieku przedszkolnym

 Temat agresji u dzieci jest obecnie jednym z częściej poruszanych i omawianych tematów przez psychologów, wychowawców, rodziców.

Agresja u dzieci nie wynika z ich tzw. potocznie „złego charakteru”, ale z różnych problemów, z którymi nie potrafią poradzić sobie inaczej. Agresja to sposób dziecka na rozładowanie napięcia np. kiedy w rodzinie zdarzają się problemy dziecko nie ma poczucia regularności i przewidywalności. Agresja może wynikać z braku poczucia bezpieczeństwa, zazdrości lub poczucia braku akceptacji. To także często reakcja na zbyt rzadki kontakt z rodzicami. Dziecko chce, aby poświęcano mu więcej czasu i reaguje w ten sposób, bo czuje się opuszczone lub chce po prostu zwrócić na siebie uwagę.

 Rodzice i opiekunowie powinni pomóc dzieciom poskromić agresję i nauczyć ich innych sposobów wyrażania swoich uczuć. Jednak dzisiejszy pęd w życiu dorosłych, brak czasu, czy sytuacje rodzinne i nieodpowiednie w niej wzorce, powodują, iż coraz więcej dzieci w dzisiejszych czasach wykazuje zachowania agresywne zarówno w domu jak i w przedszkolu.

Źródła agresji:

Źródeł agresji u dzieci może być wiele, jednak dwa najczęstsze powody to naśladownictwo i chęć uzyskania korzyści. Naśladownictwo to powielanie zachowania, które widziało się u kogoś innego. Agresywne zachowanie nasze dziecko może podpatrzeć u innych dzieci lub osób dorosłych, ale także w mediach. Niektóre bajki są niestety przesiąknięte przemocą. Dziecko widząc, co robi jego ulubiony bohater, może spróbować wykonać to samo. Dlatego bardzo ważne jest kontrolowanie tego, co nasz maluch ogląda.  Niestety, w dzisiejszych czasach nawet programy przeznaczone dla najmłodszych zawierają sceny przemocy. Dziecko może także bić, ponieważ chce uzyskać dla siebie korzyść i wydaje mu się, że agresja to metoda, dzięki której stanie się to możliwe. Taka sytuacja ma miejsce szczególnie, gdy zbyt rozpieściliśmy naszego malucha. Nie jest przyzwyczajony do odmowy i przemocą chce wymusić zgodę.

Podstawą do rozwiązania problemu agresji wśród dzieci jest znalezienie źródła agresji.

Dziecko niestety nie poradzi sobie samo z hamowaniem swoich agresywnych odruchów. To rodzice muszą mu w tym pomóc. Wprowadzenie w życie kilku prostych rad wymienionych poniżej powinno przynieść pożądany skutek w radzeniu sobie z dzieckiem, które bije innych. Zanim zaczniesz tłumaczyć maluchowi, dlaczego nie wolno bić innych, zastanów się, co może być przyczyną jego agresji. Nie można zakładać, że dziecko bije ot tak, bez przyczyny. Dlatego trzeba zwalczyć nie tylko agresję, ale także jej źródła.

Jak radzić sobie z agresją u dzieci? Wskazówki dla rodziców :

  • Więcej uwagi i rozmów o uczuciach. Często rozmawiaj o uczuciach. Zadawaj pytania: co czujesz? Jak sądzisz, co czuje druga osoba? – młodszym dzieciom zaproponuj, niech narysują to, co czują. Mów o swojej radości, złości, smutku by nauczyć słów określających stany emocjonalne. Okazuj uczucia i pokaż jak ma się zachowywać: bierz w objęcia, przytulaj, mów łagodnym głosem.
  • Pamiętaj: emocjom nigdy nie należy zaprzeczać! Akceptuj uczucia, słuchaj bardzo uważnie i nazywaj uczucia. Zamiast słuchać jednym uchem, akceptuj uczucia słowami np. „Rozumiem, chyba jesteś smutny, to musiało być przykre” a nie np. „To głupstwo – nie bądź smutny”.
  • Dziel się swoimi uczuciami. Jeśli płaczesz przy dziecku, nigdy nie zaprzeczaj, bojąc się przyznać do łez, gdy dziecko pyta, czy coś się stało, lepiej powiedzieć: tak, jestem smutna, jest mi przykro, zamiast: „nic się nie stało”. Jak najczęściej mów o swoich uczuciach – „jestem wesoły, złości mnie to, zawstydziłem się”.
  • Ucz słuchania. Od najmłodszych lat pokazuj dziecku, co znaczy aktywne słuchanie, że dobra rozmowa wymaga skupienia, dopytywania, czasu.
  • Naucz malucha samokontroli. Naucz dziecko wyrażać swoje emocje słowami. Pozwól mu, by mówiło ci, kiedy jest zawiedzione czy złe i dlaczego tak się czuje. To pomaga rozładować napięcie i rozwiązać dziecięcy problem.
  • Wyjaśnij , dlaczego agresywne zachowanie jest niedopuszczalne. Wytłumacz dziecku, że nie jest ono przyjemne dla żadnej ze stron. Opowiedz swojemu dziecku, jak druga osoba się czuje, gdy ono atakuje ją, czy bije.
  • Ucz, jak należy radzić sobie z porażką. Pomóż przeanalizować niepowodzenie, pomyślcie razem, co można zrobić następnym razem, by uniknąć porażki, kto może w tym pomóc, czego dziecko dowiedziało się z popełnionych błędów.
  • Nie bądź wzorem agresywnych zachowań. Twoje dziecko obserwuje cię i naśladuje wszystko, co robisz. Nie zachowuj się agresywnie, nie bądź przykładem złych nawyków. Jeśli jesteś zła, nie okazuj swoich uczuć poprzez agresję, krzyk, rzucanie przedmiotami . Twoje dziecko z pewnością to zauważy i gdy tylko się zdenerwuje, zacznie zachowywać się w ten sam sposób.
  • Nie utrwalaj i nie nagradzaj zachowań, które świadczą o niedostatecznym rozwoju emocjonalnym. Nie reaguj na dąsanie się, napady złości, wymuszanie np. nie kupuj dziecku czegoś wbrew sobie, bo wstydzisz się w sklepie jego reakcji na twoją odmowę, jeśli dziecko skarży się na inne dziecko w przedszkolu, nie pochwalaj tego, ale pomyślcie wspólnie, co można zrobić, by zmienić sytuację.
  • Naucz dzieci proszenia o to, co chcą dostać. Bowiem agresją (wyrywaniem, płaczem, biciem rówieśników) i siłą niczego, nie osiągną.
  • Podejmuj natychmiast interwencję, gdy dziecko staje się mocno agresywne w stosunku do innych lub samego siebie, powstrzymaj je i daj mu czas na zastanowienie i alternatywne wyjście z danej sytuacji.
  • Opisuj zachowanie i jego skutki, oddzielaj sprawcę od czynu „okłamałeś mnie, trudno mi będzie teraz ci zaufać”, zamiast „jesteś kłamcą” ; lub np. „ źle zrobiłeś”, zamiast „jesteś głupim dzieckiem”.
  • Powiedz swojemu dziecku, co powinno zrobić, gdy czuje, że ogarnia je złość. Wytłumacz mu, że gdy tylko dopada je złość, powinno opuścić grupę przyjaciół, z którymi się bawiło, aby uniknąć dalszych kłopotów. Możesz również spróbować nauczyć dziecko pewnych metod na opanowanie złości, które powinno zacząć stosować, gdy tylko poczuje, że jego zachowanie zaczyna się zmieniać.
  • Pochwal dobre zachowanie swojego dziecka.Można zapobiegać napadom agresji u dzieci poprzez częstedocenianie ich poprawnego zachowania. Jeśli twoje dziecko podzieli się czymś z przyjacielem lub poprosi o czyjąś pomoc, możesz po prostu pochwalić jego zachowanie. Jeśli zaczniesz doceniać dobre uczynki swojego dziecka, z pewnością będzie je powtarzało.
  • Podkreślaj konsekwencje wynikające z dobrego i złego postępowania dziecka. Kiedy dziecko widzi konsekwencje swojego postępowania, łatwiej mu zrozumieć, że to ono kieruje swoim życiem.
  • Wpajaj normy. Agresywne zachowanie lepiej uprzedzić, niż za nie karać, dlatego należy wpoić dziecku, które zachowania są dobre, a które złe. Musi wiedzieć, jakie mamy wobec niego oczekiwania i czego nie powinno robić. Maluch musi mieć świadomość norm zachowania. Jeśli już je ustalimy, trzeba się ich konsekwentnie trzymać.
  • Bądź konsekwentny – to podstawa. Daj dziecku do zrozumienia, że agresja nigdy nie będzie tolerowana. Należy się trzymać tego, że reakcja na agresywne zachowanie powinna być zawsze taka sama. Nie można, nawet gdy padamy z nóg, ignorować tego, że dziecko uderzyło nas lub kogoś innego. Każdy taki postępek musi wywołać reakcję rodzica
  • Udzielaj nagany.Powinnaś używać nagany za każdym razem, gdy twoje dziecko źle się zachowuje. Nakaż dzieckuzaprzestać takiego zachowania, podaj powód, dla którego nie powinno tak robić i zaproponuj alternatywny sposób zachowania w danej sytuacji. Zachowuj się tak za każdym razem, gdy zauważysz, że dziecko robi coś nie tak.
  • Nie krzycz i nie dawaj klapsów swojemu dziecku. Klapsy mogą powstrzymać dziecko od agresywnego zachowania na twoich oczach, ale nie zlikwidują problemu. Podnosząc rękę na swoje dziecko wysyłasz mu złe sygnałyi tylko popychasz je w kierunku agresywnego zachowania. Krzyki i bicie sprawiają, że twoje dziecko, gdy tylko będzie złe, zacznie zachowywać się w ten sam sposób.
  • Zapomnij o przykrych incydentach i nie wracaj do nich.Nie powinnaś w cały czas przypominać swojemu dzieckuo jego agresywnym zachowaniu. Gdy dane zdarzenie się zakończy, zapomnijcie o nim. Jeśli będziesz często wspominać takie zachowanie, wówczas z pewnością się ono powtórzy.
  • Wszystko co musisz zrobić, to kontrolować zachowanie swojego dziecka, pokazać mu właściwy sposób postępowania i naprowadzać je na właściwą drogę.

Najczęściej popełniane błędy postępowania wychowującego:

  • Okazywanie szacunku dziecku wyłącznie wtedy, gdy dziecko wykazuje skruchę, i dopuszczania go do podejmowania decyzji pod warunkiem, że jest ona taka sama, jaka proponuje dorosły.
  • Uleganie dziecku do czasu wyczerpania się uległości – wówczas dorosły stosuje karę, przechodząc do innej strategii, aby następnie, z poczuciem winy za krzywdzenie dziecka lub brak konsekwencji, znowu cierpliwie ulegać.
  • Nieokreślenie granic postępowania, przyzwalanie dziecku na całkowitą swobodę manifestowania swoich emocji, potrzeb, a nawet zachcianek.

Agresja u dziecka jest też efektem stosowania nieodpowiednich metod wychowawczych przez rodziców/opiekunów. Dzisiaj często się słyszy o tzw. bezstresowym wychowaniu i niestety to jest odbiciem takiego zachowania u dziecka. Rodzic nie powinien zapominać, że to on jest przykładem dla swojego dziecka. I prędzej czy później dziecko stanie się odbiciem jego zachowania. Osoby dorosłe wychowujące dzieci powinny pamiętać o tym, że tak naprawdę pierwsze lata rozwoju dziecka kształtują jego psychikę i charakter. Tak więc cechy nabyte w tym czasie bardzo mocno zakorzeniają się u dziecka. 

Agresja jest wynikiem zachwiania pewnego ładu w wychowaniu. By ją zwalczyć trzeba wprowadzić pewną dyscyplinę. Jednak, aby odniosło to skutek powinno się jej konsekwentnie przestrzegać. Na pewno należy otwarcie mówić dziecku, co jest dobre, a co złe, tak  jak, co wolno, a czego nie. By dziecko zmotywować do współpracy najlepiej je nagradzać tym, co lubi, a za nieprzestrzeganie zasad ograniczać te przyjemności.

Literatura:
  1. Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. Adele Faber, Elaine Mazlish. Poznań 2006 r.
  2. Jak zaradzić agresji? Wychowanie w przedszkolu 2005 Nr 9
  3. Emocje destrukcyjne jak możemy je przezwyciężać. D. Goleman, Poznań 2004 r.
  4. Agresja w przedszkolu. Poradnik dla rodziców i wychowawców. Kielce 2001
  5. Bajki terapeutyczne dla dzieci (Część 1 i 2) M. Molicka wyd. Mwdia Rodzina, Poznań 2002
  6. Bajki, które leczą, cz. I, II. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. Gdańsk 2006
  7. Gry i zabawy przeciwko agresji. R. Portmann, Kielce 2005, Wyd.Jedność.
Opracowanie: M. Sienkiewicz

 

<<<<<<<<<<<<<<<<<>>>>>>>>>>>>>>>>>

KAŻDY RODZIC WIEDZIEĆ POWINIENNA CZYM POLEGA  DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA

Dziecko dojrzałe do nauki szkolnej potrafi:

  • powiedzieć, jakie ma imię i nazwisko, ile ma lat, gdzie mieszka, opowiedzieć o pracy rodziców, znać nazwę państwa, stolicę, największą rzekę, flagę Polski,
  • narysować rysunek postaci ludzkiej: postać jest kompletna, części ciała są proporcjonalne do całości, części ciała są rozmieszczone właściwie,
  • obchodzić się z przyborami do rysowania, malowania, pisania; nie wychodzić poza linie kolorując obrazek; nazwać to co narysowało,
  • ciąć nożyczkami w linii prostej i krzywej; lepić z plasteliny,
  • zainteresować się pisaniem, kreślić znaki literopodobne i podejmuje próby pisania,
  • dobrać w pary przedmioty lub obrazki, klasyfikować je wg określonej zasady, np. owoce, pojazdy, zwierzęta,
  • łączyć zbiory wg określonej cechy, np. wielość, kolor,
  • wskazać różnice w pozornie takich samych obrazkach,
  • liczyć kolejno do 10 ; po przeliczeniu liczmanów umie powiedzieć, ile ich jest, porównać zbiory,
  • dokonywać dodawania i odejmowania na konkretach w zakresie 10,
  • zna cyfry od 0 do 9 i tworzy z nich liczby od 0 do 10 i więcej,
  • zna stałe następstwa dnia i nocy, pór roku, dni tygodnia, miesięcy w roku,
  • ma dobrą koncentrację uwagi,
  • jest zainteresowane pracą i jej efektami,
  • jest odporne na niepowodzenia, jest wytrwałe przy dłuższym wysiłku,
  • rozpoznać różne dźwięki z otoczenia, np. głosy zwierząt,
  • prawidłowo wymawiać wszystkie głoski ( a wymowa jest poprawna pod względem artykulacji),
  • składać słowa z usłyszanych głosek,
  • nazwać głoskę na początku i na końcu słowa, różnicować słowa o podobnym brzmieniu, kran – tran, góra – kura, bada – pada,
  • podzielić zdanie na wyrazy, wyrazy na sylaby,
  • zna drukowane małe i wielkie litery ( z wyłączeniem dwuznaków, zmiękczeń oraz liter oznaczających samogłoski nosowe),
  • interesuje się czytaniem, układa proste wyrazy z liter i potrafi je przeczytać,
  • opowiedzieć treść obrazka posługując się mową zdaniową,
  • rozwiązać proste zagadki,
  • uważnie słuchać przez dłuższą chwilę opowiadania, bajki, muzyki,
  • wykonać proste ćwiczenia gimnastyczne; uczestniczyć w grupowych zabawach ruchowych,
  • wskazać lewą i prawą stronę swego ciała i osoby stojącej na wprost, ustala położenie obiektów w stosunku do własnej osoby a także w odniesieniu do innych obiektów,
  • doprowadzić do końca rozpoczętą zabawę, pracę, w trudniejszych sytuacjach potrafi zwrócić się o pomoc do osoby dorosłej,
  • zgodnie bawić się z rówieśnikami – współdziałać, czekać na swoją kolej,
  • działać sprawnie; umieć podporządkować się słownym poleceniom,
  • wykonać podstawowe czynności samoobsługowe: samodzielnie zjeść, ubrać się, umyć, zawiązać sznurowadła, zapiąć guziki, zamki,
  • ma dobre tempo pracy.

Opracowała: Aldona Czyżewska – Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Kwidzynie

 

**********************************************************************

PRZYGOTOWANIE DZIECKA DO NAUKI SZKOLNEJ – DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA

         Jesteście Państwo rodzicami dzieci, które już niedługo opuszczą mury naszego Przedszkola i wejdą w nowy etap swojego życia – rozpoczną naukę w Szkole Podstawowej.

Niektórzy z Państwa już wcześniej przeżyli wejście swojego starszego dziecka do szkoły i sami odczuli, jak dużym przeżyciem dla dziecka, jak i dla Was samych była ta chwila.

Wstąpienie dziecka do szkoły powoduje wiele zmian w jego dotychczasowym życiu. W szkole stawiane są przed dzieckiem nowe wymagania i obowiązki wynikające z roli ucznia. Warunkiem spełnienia tych wymagań jest osiągnięcie przez dziecko dojrzałości szkolnej. Wiąże się to z zagadnieniem równego startu szkolnego gwarantującego wszystkim dzieciom w klasach niższych szkoły podstawowej powodzenia w nauce.

Najogólniej można powiedzieć, że dojrzałość szkolna jest to taki poziom rozwoju fizycznego, społecznego i psychicznego, który umożliwia dzieciom wstępującym do szkoły powodzenie w nauce szkolnej.

Jest to jakby moment równowagi między wymaganiami szkoły, a możliwościami dziecka.

Należy jednak zauważyć, że wymagania stawiane dziecku, które ma rozpocząć naukę szkolną dotyczą nie tylko rozwoju umysłowego, ale również rozwoju fizycznego oraz dojrzałości społeczno – emocjonalnej.

ROZWÓJ UMYSŁOWY

Za dziecko dojrzałe do nauki szkolnej będziemy uważać takie, które już chce się uczyć, interesuje się czytaniem i pisaniem, pragnie dowiadywać się różnych rzeczy od dorosłych, dziecko, które osiągnęło pewien poziom rozwoju mowy, myślenia, wyobraźni i uwagi.

O rozwoju umysłowym dziecka w dużym stopniu decyduje jego aktywność i ciekawość świata. Wrodzona ciekawość dziecka jest jednym z najpotężniejszych motorów rozwoju i edukacji, a zadawane przez dzieci pytania są charakterystycznym przejawem ciekawości.

Siedmiolatek wstępujący do szkoły powinien orientować się w swoim otoczeniu, znać swój adres zamieszkania, opowiedzieć o pracy zawodowej ojca i matki, o ulubionych bohaterach książek i filmów, znać niektóre zwierzęta i rośliny.

Zasób doświadczeń życiowych dziecka z obserwacji najbliższego otoczenia, jest mu bardzo przydatny w pierwszych latach nauki, gdzie bardziej dokładnie i wnikliwie poznaje właśnie najbliższe otoczenie.

Dziecko powinno również umieć przeprowadzać pewne operacje myślowe, posiadać rozwiniętą uwagę dowolną, pozwalającą na skupieniu i skoncentrowaniu jej przez dłuższy czas na dowolnym nawet mało interesującym przedmiocie.

Powinno posiadać zdolność rymowania, odtwarzania i reprodukowania pewnych prostych kształtów i ruchów, bez czego jest niemożliwa nauka czytania i pisania.

Ważna jest również umiejętność analizowania i rozumienia prostych zależności, rozkładania całości na części i ich scalania, spostrzegania istotnych szczegółów pewnych faktów i zdarzeń, prawidłowego ujmowania stosunków przestrzennych, posiadania dobrze opanowanego słownika czynne i biernego, a przede wszystkim rozwinięte zainteresowanie szkołą i nauką doskonalącą czytanie, pisanie i liczenie.

ROZWÓJ FIZYCZNY

Rozwój fizyczny jest bardzo istotny dla osiągnięcia powodzenia w szkole, ponieważ uczeń zdrowy, sprawny fizycznie, właściwie odżywiany, mniej się męczy siedzeniem w ławce, drogą do szkoły, wykonywaniem różnych prac np. rysowaniem, pisaniem, wycinaniem.

Jest odporny na choroby, wytrzymały, zdolny do większego wysiłku, mniej choruje, ma dobre samopoczucie, jest pogodny i aktywny.

Sprawność ruchowa, zręczność, dobra koordynacja ruchów, siła rąk, palców, pomaga nie tylko w zabawach i ćwiczeniach gimnastycznych, ale przy pisaniu, rysowaniu, przy spełnianiu obowiązków dyżurnego i w samoobsłudze.

Sprawność fizyczna umożliwia oszczędność ruchów i zwiększa ich precyzję. Dziecko o lepszej sprawności potrzebuje mniej ruchów do wykonania określonych czynności niż dziecko słabiej rozwinięte.

DOJRZAŁOŚĆ SPOŁECZNO-EMOCJONALNA

Dziecko jest dojrzałe społecznie, kiedy umie podporządkować swoje osobiste pragnienia i chęci wymaganiom szkolnym, związanym z systematycznym uczeniem się w grupie rówieśników, kierowanej przez nauczyciela.

Umie słuchać starszych, liczy się z potrzebami swoich kolegów, potrafi współdziałać z innymi. Jest zdolne do podejmowania, wykonywania i doprowadzania do końca określonych zadań. Posiada rozwinięte takie cechy charakteru jak: samodzielność, systematyczność, zdyscyplinowanie, wytrwałość, poczucie obowiązku wobec zadań, zrozumienie dla pracy, karność.

O dojrzewaniu emocjonalnym można mówić wówczas, gdy dziecko cechuje pewne zrównoważenie emocjonalne, umożliwiające mu adekwatny stosunek do trudności i problemów szkolnych. Dziecko dojrzałe emocjonalnie przeżywa i potrafi wyrazić uczucia wdzięczności, przyjaźni, życzliwości, odczuwa więź uczuciową ze swoją klasą i nauczycielem, jest ambitne i wrażliwe na pochwały i nagany.

Chcąc we właściwy sposób przygotować dziecko do nauki szkolnej, konieczne jest umożliwienie mu wykonywania różnego rodzaju działań, w toku, których będzie możliwe kształtowanie umiejętności stanowiących podstawy do podjęcia nauki w szkole.

Dojrzałość szkolna nie jest stanem, na który wystarczy czekać, ale trzeba ją wykształcić przez stworzenie dziecku sprzyjających warunków stymulujących jego rozwój.

W aktualnej rzeczywistości wychowawczo-dydaktycznej warunki te tworzy dziecku przedszkole, jako instytucja wychowawcza, ale tylko w ścisłej współpracy z rodziną dziecka.

Nie wszystkie jednak dzieci rozwijają się jednakowo. Każde dziecko ma indywidualną drogę rozwoju. Różne dzieci rozwijają się nie tylko w różnym tempie, ale i przechodzą indywidualnie przez rozmaite stopnie rozwoju napotykając różne trudności.

Trudności w osiągnięciu dojrzałości szkolnej mają dzieci nadpobudliwe ruchowo. Charakteryzują się one nadmierną ruchliwością, wzmożoną emocjonalnością oraz specyficznymi zaburzeniami funkcji poznawczych, pochopnością myślenia, brakiem samokontroli. Mają one trudności w regulowaniu własnego działania, nie umieją skupić uwagi przez dłuższy czas, odrywają się od swoich zajęć, zmieniając je przy tym często. Są niewytrwałe, chaotyczne, nie umieją dostosować tempa pracy do postawionego zadania.

Odrębną przyczyną mogącą powodować opóźnienia w dojrzałości szkolnej są zaburzenia rozwoju emocjonalnego i zaburzenia motywacji. Sprawą niezmiernie ważną jest wyrobienie u dziecka odpowiedniej motywacji do nauki, sprawienie, aby nauka przedstawiała dla niego jakąś wartość. W dużej mierze zależy to od środowiska rodzinnego, w którym dziecko przebywa. Jakiekolwiek niekorzystne czynniki środowiskowe, błędy wychowawcze, zła atmosfera domowa, która wywołuje zaburzenia w życiu uczuciowym dziecka – wszystko to wpływa na trudności w przystosowaniu się do warunków szkolnych i na osłabienie motywacji do nauki.

Najbardziej zauważalnymi przez rodziców i nauczycieli trudnościami, jakie ma dziecko są kłopoty związane z nauką czytania i pisania. Część tych problemów nie jest związana z działaniami dydaktycznymi, zarówno przedszkola jak i rodziców i jest niezależna od działań dziecka.

Te niezawinione przez dziecko kłopoty z czytaniem i pisaniem nazywane są terminami dysleksja i dysgrafia. Objawiają się najczęściej tym, że dziecko ma trudności w złożeniu w wyraz nawet paru literek, przestawia sylaby, przekręca słowa, myli znaki o podobnych kształtach np. „p” z „b”, „l” z „ł”, „m” z „n”.

Tym problemom towarzyszą zazwyczaj trudności z pisaniem. Zeszyty dziecka wyglądają bardzo nieporządnie: szlaczki są krzywe, literki napisane na odwrót – jak w lustrzanym odbiciu.

W następnych etapie nauki jest coraz gorzej. Dziecko dostaje złe oceny, bo nie nauczyło się wiersza, nie umiało głośno przeczytać fragmentu tekstu, jego dyktando roi się od błędów, niekiedy jest nieczytelne.

Dziecko niezasłużenie zyskuje sobie opinię mało zdolnego i nieprzykładającego się do nauki. Tymczasem, co dziesiątemu polskiemu dziecku opanowanie umiejętności czytania i pisania utrudnia dysleksja i dysgrafia.

Dzieci chwytają się różnych sposobów, by poprawić swoją sytuację. Skarżą się na ból oczu, proszą rodziców, by czytali im na głos lektury, wytrwale literka po literce odcyfrowują zadane czytanki i wkuwają je na pamięć. Napięcie, które towarzyszy takiemu sposobowi nauki sprawia, że dziecko staje się smutne, rozdrażnione, niezdolne do koncentracji. To już odstani dzwonek na rozpoczęcie zajęć terapeutyczno – korekcyjnych, dzięki którym udaje się pokonać te zaburzenia.

Przyczyny występowania dysleksji i dysgrafii dotychczas nie zostały wyjaśnione. Powstało mnóstwo koncepcji – m.in. że są dziedziczone, że mogą być wynikiem powikłań podczas ciąży lub porodu. Przypuszcza się też, że powodują je zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej (zmysły nie współpracują ze sobą). Im wcześnie zauważymy sygnały ostrzegawcze i rozpoczniemy terapię, tym większa szansa na jej powodzenie.

Systematycznie zwiększa się liczba dzieci mających kłopoty z czytaniem i pisaniem. Wynika to najczęściej ze zbyt późnego wykrycia zaburzeń, szkodliwego wpływu  komputerów i telewizji, która nie tylko odciąga dzieci od książek, ale jednocześnie dostarcza im zbyt dużej ilości informacji, co sprawia, że zaczynają się w nich gubić i nie są w stanie ich przetworzyć.

Sygnały ostrzegawcze można zaobserwować już u trzylatka. Gdy widzimy, że dziecko jest wyraźnie mniej sprawne niż jego rówieśnicy, że  „plączą” mu się ręce i nogi, może to świadczyć o ryzyku wystąpienia zaburzeń w chwili rozpoczęcia nauki. Jeśli w dodatku rysuje nieporadnie, unika układanek i zabawek wymagających precyzji ruchów, albo też mówi niewiele, niewyraźnie, przekręca wyrazy, ma problemy z budową zdań – warto zasięgnąć porady psychologa dziecięcego lub pedagoga.

Każde dziecko wymaga indywidualnego programu pomocy. Specjaliści w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, przeprowadzają badania, określają właściwy dla dziecka plan zajęć, wskazują rodzicom możliwości pracy w domu.

Wielu rodzicom wydaje się, że umożliwiając zdolnemu dziecku wcześniejsze rozpoczęcie nauki, pomogą mu ustawić się na początku kolejki do kariery, inni uważają, że to skracanie dzieciństwa.

Można ocenić zdolności dziecka, obserwując je. Jeżeli samo nauczyło się czytać, liczyć, zadaje dużo pytań, interesuje się wszystkim, to wskazówka, że jego zdolności intelektualne są ponadprzeciętne.

Ale należy też brać pod uwagę zachowanie sześciolatka. Rodzice nie zastanawiają się, czy jest on już dojrzały emocjonalnie do tego, by spokojnie usiedzieć na lekcji przez 45 minut, z uwagą słuchać i wykonywać polecenia.

Umiejętność nawiązywania kontaktów z dziećmi jest nie mniej ważna. Wszystko to składa się na tzw. dojrzałość szkolną, której brak powinien powstrzymać przed wcześniejszym posłaniem dziecka do szkoły.

Sześciolatka niedojrzałego emocjonalnie czekają w szkole niepowodzenia i zaburzenia zachowania, spowodowane stresem. Ucieka ze szkoły, ma problemy z dyscypliną. Takie dziecko obraża się na wymagającego nauczyciela, bardzo źle reaguje na porażki. Dziecko broni się agresją lub zamknięciem w sobie. Mogą pojawić się różne reakcje nerwicowe: bezsenność, bóle brzucha i głowy, nawet torsje. W skrajnych przypadkach dziecko zaczyna się moczyć w nocy albo jąkać. Na stałe mogą pozostać problemy z nawiązywaniem kontaktów z rówieśnikami, poczucie niedowartościowania.

Sześcioletnie dziecko na ogół uważa szkołę za coś interesującego i cieszy się, że pójdzie do niej wcześniej. Jednak w tej sprawie powinni decydować dorośli.

Wiele jest za jak i przeciw tej decyzji. Rok różnicy w dzieciństwie to bardzo dużo. Małe dziecko lubi mieć poukładany świat, a w szkole wszystko jest nowe i obce. To może zaburzyć poczucie bezpieczeństwa. Często maluch źle się czuje wśród starszych dzieci, ma inne zainteresowania. Odczuwa przymus dorównywania. Może też po prostu się nudzić. W efekcie zabieramy mu rok dzieciństwa i zniechęcamy do szkoły.

A plusy? Przy sprzyjających warunkach i odpowiednich predyspozycjach dziecka możemy mu zapewnić szybszy rozwój i wyrobienie nawyku równania do góry, zdobywania wiedzy.

Najważniejsze, żeby decyzja o wcześniejszym posłaniu do szkoły nie spełniała jedynie ambicji rodziców, ale służyła dziecku.

Na zakończenie chciałabym życzyć Państwu, aby Wasze dzieci bez większych problemów i trudności osiągnęły dojrzałość szkolną, o co będziemy się starały na terenie Przedszkola przy dużej współpracy z Państwem.

Życzę, aby dzieci wstępując do szkoły nastawione były na osiągnięcie sukcesu i sukces ten osiągnęły, ku radości Państwa i nas wychowawców z Przedszkola.

Opracowanie: mgr M. Sienkiewicz

Literatura:

Brzezińska A., Burtowy M. – Psychopedagogiczne problemy edukacji przedszkolnej, Poznań 1985

Dunin-Wąsowicz M.  (red.) – Vademecum nauczyciela sześciolatków, Warszawa 1980

Kwiatkowska M., Topińska Z. – Metodyka wychowania przedszkolnego, Warszawa 1972

Prasa zawierająca artykułu parorodzinne w cyklu – „Nasze dzieci” – Claudia nr 5/1998, 11/1999

Pilkiewicz M.  – Dojrzałość szkolna. Rozwój problematyki, [w:] Materiały do nauczania psychologii, (red.) L. Wołoszynowa, seria II, t. 5,    Warszawa 1970

Przetacznikowa M., Makiełło – Jarża G.  – Psychologia rozwojowa, Warszawa 1980

Rubinsztein S. L.  – Podstawy psychologii ogólnej, Warszawa 1962

Sawa B. – Jeżeli dziecko źle czyta i pisze, Warszawa 1980

Szuman S.  – O dojrzałości szkolnej dzieci siedmioletnich, [w:] Materiały do nauczania psychologii, (red.) L. Wołoszynowa, seria II, t. 5,  Warszawa 1970

****************************************************************

 

,,Jak rozwijać słuch fonematyczny u dzieci?”

Niewielu rodziców zdaje sobie sprawę z tego, że to właśnie słuch fonematyczny w dużym stopniu warunkuje osiągnięcie prawidłowego rozwoju mowy dziecka oraz opanowanie umiejętności czytania i pisania. W niniejszym artykule chciałabym przybliżyć, określenie ,,słuch fonematyczny” oraz przedstawić kilka sposobów, jak można wspomagać dziecko z zaburzonym słuchem fonematycznym.
Jest wiele różnych definicji słuchu fonematycznego. Powołam się na definicję E. Chmielewskiej, która określa słuch fonematyczny jako umiejętność rozróżniania fonemów (dźwięków mowy ludzkiej), występujących w danym języku. Według niej jest to złożony proces analizy i syntezy dźwięków mowy. Oznacza to, że dziecko może wyodrębnić z potoku mowy – słowa, w słowach – sylaby, w sylabach – głoski, a także uchwycić kolejność głosek w słowie. Właściwie wykształcony słuch fonematyczny umożliwia prawidłową wymowę, wychwytywanie różnic miedzy słowami podobnie brzmiącymi, ale mającymi inne znaczenie, a w końcu dokonywanie analizy i syntezy słuchowej, co stanowi podstawę w nauce czytania i pisania. Słuch fonematyczny kształtuje się w trakcie rozwoju mowy dziecka w sposób spontaniczny i niezamierzony.

Poniżej przedstawiam przykładowe ćwiczenia słuchu fonematycznego.

1. Ćwiczenia słuchowe i rytmiczne:
• Rozpoznawanie dźwięków i szmerów (przesypywanie różnych materiałów sypkich: piasek, kamienie, żwir; eksponowanie dźwięków charakterystycznych dla różnych pojazdów, głosów zwierząt , sprzętu gospodarstwa domowego, rozpoznawanie dźwięków różnych instrumentów…)
• Odtwarzanie przez dzieci słyszanego rytmu przy pomocy wystukiwania np. patyczkiem o bębenek, wyklaskiwania, wytupywania.
• Odgadywanie odgłosów z najbliższego otoczenia, np. (przelewanie wody, rozdzieranie papieru, przesuwanie krzesła, gwizd czajnika, brzęk kluczy…), docierających zza zasłony, parawanu
• Rozpoznawanie piosenek na podstawie usłyszanej melodii, po zaśpiewanym fragmencie za pomocą sylab, np. „na la la la”.

2. Ćwiczenia na materiale głoskowym:
• Wyodrębnianie zdań w mowie, słów w zdaniach:
– słuchanie wypowiedzi rodzica (o ubogiej treści), np. ,,To kotek. On pije mleko”, a następnie rysowanie przez dzieci tylu kółek (kresek), ile jest zdań
– układanie zdań przez dzieci na podstawie ilości patyczków (patyczki oznaczają słowa) np. I I I I – Ala ma małego brata.
– zabawa w dopowiadanie brakującego słowa w zdaniu (np. gruszka jest żółta, a wiśnia…)
– dokańczanie słów (pokazujemy dziecku obrazek i wypowiadamy pierwszą część słowa, dziecko dopełnia drugą sylabę np. pił – ka, ry – ba).

• Wyodrębnianie sylab w słowach:
– zabawa w poszukiwanie przedmiotów , których nazwy zaczynają się od – ,,sza” (szalik , szafa …)
– wybieranie obrazków w nazwach, w których jest sylaba – ,,ro” (rower, krowa, korona …)
– zabawa w sklep: dzieci podchodzą do stolika, na którym leży dużo przedmiotów, rodzic poleca ,,kupić” przedmioty, których nazwa zaczyna się od sylaby, np. ,,bu” (budyń, burak …)
– wyszukiwanie słów rozpoczynających się na daną sylabę, np. ,,ma” (mama, mały), „ko” (kotek, kogut) te” (telefon, teczka), itp.
– wyszukiwanie słów kończących się na daną sylabę: np. ,,ki”( wor – ki, lal – ki, kloc – ki, kot – ki)
– łańcuch sylabowy: dziecko wypowiada dwusylabowy wyraz, dzieli go na sylaby, druga sylaba staje się początkiem nowego wyrazu np. wa- ta, ta-ma, ma-sło, sło-wo, itp .

• Podział słów na sylaby (dziecko nazywa obrazki, następnie dzieli ich nazwy na sylaby i liczy ile jest sylab w nazwie obrazka):
– analiza z podskokami – podajemy dziecku słowo, a jego zadaniem jest podzielić go na sylaby, po wymówieniu każdej z nich musi podskoczyć np. balony – ba ( podskok) lo (podskok) ny (podskok).

• Podział słów na sylaby i wyodrębnianie głosek w sylabie:
– rodzic podaje słowa zaczynające się samogłoską, która stanowi sylabę, a dziecko wyodrębnia te sylaby (o-ko, u-le, E-wa …)
– rodzic podaje sylaby zamknięte( ul- , ok- , ap- , ek- , in- , … – dziecko wyodrębnia samogłoskę)
– rodzic wypowiada grupę sylab, dziecko podnosi rękę, gdy usłyszy określoną sylabę np. ,, pa” (da pa ba ga ka ta pa ta)

• Wybieranie i segregowanie przedmiotów oraz obrazków na podstawie dźwiękowych właściwości ich nazw:
– dziecko wskazuje przedmioty, których nazwy rozpoczynają się od tego samego dźwięku (głoski) lub tej samej sylaby;
– segregowanie obrazków; rozkładamy obrazki z dwóch grup np.(s-sz), a dziecko ma ułożyć je w dwóch szeregach (w jednym szeregu obrazki, których nazwa zaczyna się na głoskę „s”, w drugim nazwa zaczyna się na głoskę „sz”, np.
ssałata, samolot, słoń, spodnie, stolik
szszafa, szal, szyny, szyszka, szuflada.

• Tworzenie słów z podanych głosek i ich zamiana:
– zabawa ,,Kto powie ?” – wyszukiwanie słów na daną głoskę np. ,,t
(tata, torba, taca, tory …)
– zamiana słów: ,,zmień ostatnią lub pierwszą głoskę tak, aby powstało nowe słowo: nos – ,,s” na ,,c” – noc
– układanie słów: mając trzy obrazki przed sobą zadaniem dziecka jest z pierwszych głosek nazw kolejnych obrazków ułożyć słowo
ryba  auto  koza = rak

• Różnicowanie głosek opozycyjnych:
– rodzic nazywa poszczególne obrazki, a dziecko je pokazuje (słowa różnią się np. dźwięcznością)
półka – bułka            budy – buty
pal – bal                      domek – Tomek.

Opracowała mgr M. Sienkiewicz
Bibliografia:
Chmielewska E.: Zabawy logopedyczne i nie tylko. Wydawnictwo MAC 1996
Kania J.T.: Szkice logopedyczne. Wydawnictwo WSiP 1982
Minczakiewicz E.M., Mowa – Rozwój – Zaburzenia – Terapia. Wydawnictwo Naukowe WSiP 1997 .
Rocławski B.: Słuch fonemowy i fonetyczny. Teoria i praktyka. Wydawnictwo Glottispol 2003
Sachajska E.: Uczymy poprawnej wymowy. Wydawnictwo WSiP 1981
Skorek E.M.: Oblicza wad wymowy. Wydawnictwo Akademickie „Żak” 2001
Styczek I: Badania i kształcenie słuchu fonetycznego. Wydawnictwo WSiP 1998

***************************************************************

„Jak dbać o prawidłową wymowę dziecka?”

Etapy rozwoju mowy dziecka:
Rozwój mowy dziecka od narodzin do 7 roku życia dzielimy na cztery okresy: okres melodii, okres wyrazu, okres zdania i okres swoistej mowy dziecięcej.
OKRES SWOISTEJ MOWY DZIECKA – OD 3 DO 7 ROKU ŻYCIA.

      Dziecko 3 – letnie, potrafi porozumieć się z otoczeniem, jego mowa jest już w pewnym stopniu ukształtowana, jednak jej rozwój odbywa się w dalszym ciągu i często pojawiają się błędy. Dziecko trzyletnie powinno już wymawiać wszystkie samogłoski ustne i nosowe, spółgłoski: p, b, m, f, w, ś, ź, ć, dź, ń, k, g, h, t, t, d, n, l, ł, j. Pojawiają się również głoski takie jak: s, z, c, dz. Dziecko już umie wypowiadać większość z tych głosek poprawnie w izolacji, a w mowie potocznej zastępuje je zaś głoskami łatwiejszymi. Dziecko zmiękcza głoski: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż na głoski: ś, ź, ć, dź.

         Najczęstsze błędy językowe pojawiające się u trzylatków, które mogą utrzymywać się do 5 roku życia, to:
• opuszczanie sylaby początkowej lub końcowej ,
• przestawianie głosek w wyrazie,
• tworzenie nowych wyrazów ,
• głoska r może być wymawiana jako j lub l , ewentualnie jako ł ,
• zamiast f występuje często ch i odwrotnie.
         Dziecko 4 – letnie, potrafi już mówić o przeszłości i przyszłości. Zadaje mnóstwo pytań.
• utrwalają się głoski s, z, c, dz, dziecko nie powinno ich zamieniać na ich zmiękczone odpowiedniki ś, ź, ć, dź;
• głoski sz, ż, cz, dż dziecko może wymieniać na s, z, c, dz – jest to tzw. seplenienie fizjologiczne;
• pojawia się głoska r, choć jej brak nie powinien jeszcze niepokoić;
• może pojawić się tzw. hiperpoprawność związana z opanowaniem nowych, trudnych głosek np. zastępowanie głosek s, z, c, dz, przez sz, ż, cz, dż
Dziecko 5 – letnie, mowa dziecka w tym wieku powinna być zrozumiała a wypowiedzi dziecka wielozdaniowe
• dziecko potrafi wymawiać sz, ż, cz, dż, choć w mowie potocznej te głoski mogą wciąż być zastępowane przez s, z, c, dz;
• głoska r powinna być już wymawiana, chociaż często pojawia się dopiero w tym okresie;
• wypowiedzi uwzględniają kolejność zdarzeń i zależności przyczynowo – skutkowe, są zwykle poprawne gramatycznie;
• dziecko potrafi wyjaśnić znaczenie słów, opisać cechy przedmiotów i możliwość ich zastosowania;
• dziecko chętnie poprawia innych i samego siebie, szukając prawidłowego brzmienia wyrazu;
    Dziecko 6 – letnie, powinno już prawidłowo wymawiać wszystkie głoski, oraz powinno mieć opanowane mówienie.
• powinno poprawnie wymawiać wszystkie dźwięki nawet te najtrudniejsze do opanowania czyli głoski sz, ż, cz, dż oraz r;
• umieć porównywać (odnajdywać różnice i podobieństwa) oraz klasyfikować przedmioty pod względem wielkości, kształtu, koloru, ciężaru, funkcji użytkowej
• dokonywać analizy i syntezy słuchowej wyrazów o prostej budowie fonetycznej (tzw. głoskowania)
• wyodrębniać głoski na początku, na końcu i w środku wyrazu,
• samodzielnie wymyślać wyrazy rozpoczynające się na daną głoskę,
• wyklaskiwać ilość sylab w wyrazie,itd.

        Należy pamiętać, że każde dziecko rozwija się we własnym, swoistym tempie i niewielkie opóźnienia rozwoju mowy nie powinny być powodem do niepokoju. Stopień rozwoju mowy w danym momencie zależy od różnych czynników. Do najważniejszych należą psychofizyczny rozwój dziecka oraz wpływ środowiska. Opóźnienia w pojawianiu się poszczególnych stadiów rozwoju mowy nie powinny przekraczać 6 miesięcy, jeżeli któryś z etapów rozwoju mowy opóźnia się koniecznie skonsultuj się z logopedą.
Bardzo ważne aby rodzice od pierwszych chwil życia swego dziecka zwrócili uwagę na funkcje fizjologiczne tj. jedzenie i picie, połykanie pokarmu, poprawne oddychanie -przez nos, gdyż mają one ogromne znaczenie w rozwoju poprawnej wymowy.
Dzieci 3-letnie powinny mieć wykształcony poprawny – ”dorosły” sposób spożywania pokarmów, powinno oddychać przez nos. Już wtedy w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości należy skonsultować się z logopedą.
Dzieci w tym wieku powinny wymawiać głoski ś-ć-ź-dź , s-z-c-dz. Należy jednak zwrócić uwagę czy nie wymawiają tych głosek międzyzębowo, gdyż jest to już wada wymowy, która bez terapii utrwala się. Dzieci 3-letnie powinny w swojej mowie różnicować głoski dźwięczne i bezdźwięczne. Wymowa np. puty zamiast buty może sugerować problemy ze słuchem. Konieczne jest wtedy badanie logopedyczne i laryngologiczne.
Bardzo ważne jest również zwrócenie uwagi na rozumienie poleceń przez dziecko i w przypadku zauważenia problemów w tym zakresie skonsultowanie się z logopedą.
Przyczyną wielu zaburzeń w rozwoju mowy dziecka mogą być uwarunkowania środowiskowe np. spieszczanie, nieprawidłowa wymowa opiekunów, zbyt mało rozmów, czytania, opowiadania dziecku.
Pod koniec wieku przedszkolnego w mowie dziecka powinny pojawiać się głoski
sz, ż, cz, dż oraz r. Aby dziecko mogło je poprawnie wymawiać wymagana jest sprawność języka, jego pionizacja (umiejętność unoszenia go w kierunku podniebienia).

Wskazówki dla rodziców:
1. Mówimy do dziecka poprawnie, bez spieszczania.
2. Na pytania dziecka odpowiadamy cierpliwie i wyczerpująco. Zachęcamy do ich zadawania.
3. Opowiadamy, czytamy bajki, uczymy wierszy na pamięć. Rozmawiamy, zadajemy pytania.
4. W przypadku leworęczności u dziecka nie zmuszamy do posługiwania się ręką prawą, gdyż może to spowodować zaburzenia mowy.
5. Zachęcamy dzieci do mówienia, ale nie zmuszamy do tego.
6. Chwalimy przejawy aktywności werbalnej, postępy językowe.
7. Dyskretnie poprawiamy błędy językowe, nie ośmieszajmy.
8. Nie zaniechajmy potrzebnych badań, konsultacji, bo zaniedbane choroby uszu mogą powodować niedosłuch.
9. Nie wymagajmy zbyt wczesnego wymawiania poszczególnych głosek. Jeżeli dziecko nie jest dojrzałe do ich wymowy może zacząć je zniekształcić
10. Jeżeli dziecko uczęszcza na terapię logopedyczną konieczna jest współpraca z logopedą, kontynuowanie zaleconych ćwiczeń w domu – codziennie.

Opracowanie: logopeda Irena Chatys
(na podstawie artykułu E. Stecko” Wady wymowy u dzieci”, I. Styczek” Logopedia”)

Zapraszam na konsultacje logopedyczne, które odbywają się w przedszkolu: poniedziałki i czwartki od 8.00-12.00

****************************************************************

 

Jak rodzic może pomóc swojemu dziecku w osiągnięciu
dojrzałości szkolnej …

Przygotowanie dzieci do szkoły dokonuje się w całokształcie działalności nauczyciela, zmierzających do wyzwalania różnorodnej aktywności dzieci, pozwalających każdemu wychowankowi na osiągnięcie możliwie najwyższego poziomu dojrzałości szkolnej. Dobra realizacja programu w poszczególnych dziedzinach wychowania to podstawowy warunek osiągania przez dziecko pełnej dojrzałości do rozpoczęcia nauki w szkole. Działania nauczyciela wspierane równocześnie – i już teraz, oddziaływaniami rodziców w domu ułatwią dziecku przekroczenie progu szkoły i zwiększą jego szanse na przeżywanie radości z odnoszonych sukcesów szkolnych.

Jak rodzic może pomóc swojemu dziecku ?

Aby zadbać o prawidłowy rozwój społeczny swego dziecka, umożliwić należy mu częste kontakty z rówieśnikami, a także podejmowanie samodzielnych działań odpowiednich do wieku życia dziecka. Konieczne jest również stopniowe wdrażanie go do podejmowania stałych obowiązków domowych, np. utrzymanie porządku w swoim kąciku lub pokoju.

Wspomagając rozwój intelektualny dziecka należy pamiętać o tym, że jego myślenie w dużym stopniu uzależnione jest od mowy. Od najmłodszych lat warto więc rozmawiać z naszymi dziećmi, opowiadać im bajki, zadawać i odpowiadać na ich pytania. Rozumowanie dziecka ćwiczyć można doskonale poprzez np. układanie historyjek obrazkowych z wyodrębnianiem przyczyn i skutków.

Bardzo ważnym elementem dojrzałości szkolnej jest prawidłowy poziom rozwoju funkcji percepcyjno – motorycznych. Funkcje te rodzic może rozwijać u swojego dziecka poprzez odpowiednie zabawy.

Sprawność manualna:
• ćwiczyć od najmłodszych czynności samoobsługowych : mycia, ubierania się, zawiązywania sznurowadeł, zapinania guzików, zakręcania i odkręcania butelek itd.
• zamalowywanie dowolnej przestrzeni dużych płaszczyzn (arkusze szarego papieru, gazety), farbami, węglem, tworzenie kolorowych krat itp.;
• zamalowywanie określonej przestrzeni, np.: pól kwadratów, kół, prostokątów, trójkątów, dużych obrazków konturowych ww sposobami oraz jednocześnie dziesięcioma palcami;
• kopiowanie rysunków – wodzenie ołówkiem po wzorze przez kalkę techniczną, apotem malowanie kredkami w obrębie konturu;
• pogrubianie konturu, czyli wodzenie po wzorze
• zabawy manualne: nawlekanie koralików, ugniatanie papierowych kul i rzucanie nimi do celu, lepienie z plasteliny, wydzieranie, wycinanie, malowanie farbami, rysowanie, wycinanie, odwzorowywanie, pisanie palcem w piasku itd.

Orientacja przestrzenno – kierunkowa:
• ćwiczenie świadomości własnego ciała – nazywanie części ciała;
• określanie przestrzeni – podnieś rękę do góry, popatrz w górę, podrzuć woreczek do góry i popatrz jak spada w dół, połóż woreczek z tyłu za siebie itp., określanie strony lewej i prawej, chodzenie pod dyktando – do przodu, do tyłu, w lewo, w prawo;
• określanie położenia przedmiotów w pokoju, na stoliku;
• naklejanie na arkuszach papieru obrazków według instrukcji: naklej domek na środku kartki, po prawej stronie naklej drzewo itp.;
• wykonywanie zadań według instrukcji słownej, np. “Stań na lewej nodze, chwyć prawą ręką lewe ucho itp…”;
• rysowanie pod dyktando – dwie kratki do góry, dwie kratki w prawo, jedna w lewo itp.

Percepcja wzrokowa ściśle wiąże się z nią koordynacja wzrokowo – ruchowa, czyli umiejętność zharmonizowania pracy oka z ruchami całego ciała lub którejś z jego części.

Nauka liter, czytania i pisania wymaga od dziecka różnicowania skomplikowanych kształtów, porównywania ich oraz poprawnego odtwarzania. Zatem bardzo ważną rzeczą jest ćwiczyć ww. funkcje zarówno w przedszkolu jak i w domu.

Przykładowe ćwiczenia to:
• odpoznawanie braków na obrazku, uzupełnianie brakujących elementów w rysunkach, uzupełnianie brakującej części obrazka;
• zabawy w domino;
• dobieranie jednakowych obrazków – gra „memory”
• obrysowywanie, kopiowanie, wodzenie po śladzie, łączenie kropek;
• układanie elementów w całość – puzzle;
• poszukiwanie różnic i podobieństw w obrazkach;
• układanie według wzoru lub według własnego pomysłu;
• kreślenie drogi w labiryncie.

Percepcja słuchowa to umiejętność wyodrębniania dźwięków, słów, sylab, głosek z wypowiedzianej mowy ( analiza ), oraz łączenia pojedynczych głosek, sylab w słowa lub w zdania ( synteza ). Prawidłowa analiza i synteza słuchowa wyrazu i zdania stanowi niezbędny warunek do nabycia przez dziecko umiejętności czytania i pisania.

Rodzice mogą ćwiczyć z dzieckiem tę funkcję poprzez:
• zabawę w nasłuchiwanie “Jaki przedmiot wydaje taki dźwięk?”;
• rozpoznawanie dźwięków różnych przedmiotów z otoczenia – zwierząt, głosów ptaków, odgłosów przyrody, sygnałów różnych pojazdów;
• naśladowanie np. odgłosów zwierząt.

W późniejszym okresie bawić się można z dzieckiem w:
• kończenie rozpoczętych słów;
• wymyślanie słów na daną głoskę lub sylabę;
• poszukiwanie przedmiotów zaczynających się na daną głoskę;
• dzielenie wyrazów na sylaby, składanie ich w całość;
• opowiadanie treści obrazków, historyjek obrazkowych

Ważne jest, aby ćwiczenia miały charakter zabawy, należy pamiętać również o nagradzaniu dziecka za każde wykonane ćwiczenie poprzez pochwalenie lub wyeksponowanie jego pracy w widocznym miejscu.

 

Rodzicu !!!

• Baw się ze swoim dzieckiem, czytaj mu bajki, opowiadaj ciekawe historie i proś go, by tobie także opowiadało.
• Nie wymagaj od niego zbyt dużo, daj mu czas na naukę i zabawę, nie zapomnij, że nadal jest małym dzieckiem.
• Poświęć mu swój czas i uwagę.
• Graj z nim w gry, które rozwijają pamięć wzrokową, spostrzegawczość i koncentrację uwagi np. „Memory”.
• Pomóż mu przygotować paluszki do pisania – razem lepcie ulubione przedmioty lub postacie z plasteliny, masy solnej czy gliny.
• Rozmawiaj z nim o ważnych dla niego sprawach, również o szkole.
• Gdy pojawią się pierwsze niepowodzenia szkolne postaraj się być dla niego wyrozumiały, okaż mu miłość, pomoc, bądź dla niego wsparciem.
• Ucz go samodzielności, nie wyręczaj go!
• Zapewnij mu stałe spokojne miejsce do pracy.
• Pamiętaj, aby go pochwalić za wysiłek jaki włożył w wykonaną pracę.

 Opracowała: mgr Małgorzata Sienkiewicz
BIBLIOGRAFIA:
• B. Rocławska „Nauka czytania i pisania” Gdańsk. 1989.
• H. Skibińska, Praca korekcyjno – kompensacyjna z dziećmi z trudnościami w pisaniu i czytaniu, Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz 2001.
• B. Wilgocka – Okoń, Gotowość szkolna dziecka 6 – letniego, Wydawnictwo „Żak”, Warszawa 2003
• E. Gruszczyk – Kolczyńska, E. Zielińska, Dziecięca matematyka, WSiP, Warszawa 1997
• S. Załęska „ Wychowanie w przedszkolu” (czasopismo) nr 9” 2003.
• Edukacja w przedszkolu. Raabe. 1998.